Зошто ни бегаат паметните луѓе?
Во Македонија од одамна веќе е проблем што имаме одлив на паметни и способни луѓе. Проблемот е што власта системски се плаши од нив. Паметен, независен и образован човек е најголем непријател на партиска држава изградена врз неспособност, клиентелизам, корупција и послушност. Таквите луѓе не можеш да ги купиш со работно место, не можеш да ги уценуваш со договор на определено и не можеш да ги контролираш со партиска книшка. Затоа системот не ги сака – не затоа што се непотребни, туку затоа што се опасни.
Во македонските институции со години се вдомува кадар кој не би преживеал ниту една година во приватен бизнис. Луѓе без визија, без резултати и без конкуренција на пазарот, за кои партијата е единствената кариера. За таков кадар, секое способно дете е закана. Прашува зошто, бара логика, инсистира на стандарди и одбива да игра по непишани правила. Наместо да биде ресурс, тоа дете станува проблем што треба да се оттурне.
И тука не се бркаат паметните со наредба. Се бркаат со систем. Со затворени врати, со партиски конкурси, со понижување, со игнорирање, со порака дека без партија нема иднина.
Заминувањето станува единствено рационално решение. Не затоа што луѓето не ја сакаат Македонија, туку затоа што Македонија институционално не ги сака нив.
Во исто време, Словенија го прави токму спротивното. Таму државата не се плаши од паметни луѓе, туку ги прибира. Универзитетите, пазарот на труд и институциите се отворени за квалитетен кадар, без оглед од каде доаѓа. Македонските студенти не се „украдени“ – тие се прифатени. Таму знаењето не е закана, туку капитал. Таму способноста не те дисквалификува, туку те вработува.
Затоа Словенија напредува, а Македонија тапка во место, да не речам – назадува. Не поради народот, туку поради моделот на владеење. Едниот систем ги наградува компетентните, другиот ги елиминира. Едниот гради институции што функционираат, другиот институции што служат. Едниот ја гледа иднината во младите, другиот ја гледа заканата.
Македонија не губи таленти затоа што нејзините млади се неблагодарни. Ги губи затоа што власта е несигурна. Паметните луѓе бараат отчетност, а неспособната власт бара тишина. Додека тоа не се смени, најдобрите ќе си одат, другите држави ќе ги земат, а ние ќе продолжиме да се прашуваме каде згрешивме – иако одговорот одамна го знаеме.
За увезувањето “економски работници”, ќе пишувам понатаму.
